आदिवासी जनजाति महासंघका अध्यक्ष राजकुमार लेखीकी जीवनसंगी उषा खाँ थारु आपुनो नयाँ परिचय बनाउन संघर्षरत छिन् । जनजाति नेता लेखीलाई लक्ष्यमा पुर् याउन उषाको योगदान कम महवपूर्ण छैन । तर उनी ती योगदानको बेलीविस्तार लगाउन चाहन्नन् । भन्छिन् कर्तव्य पूरा गरेकीमात्र हुँ । श्रीमान्को नाम जोडिएको परिचय होइन म आपं केही गर्दैछु उषाले भनिन् एउटी महिलाले निर्वाह गर्नुपर्ने भूमिका पूरा गर्ने प्रयास गर्दैछु ।� उनलाई थारु महिलाको विकासका लागि केही गर्ने इच्छा छ । सायद अब समाजसेवा शिक्षा र संस्कृति संरक्षणमा योगदान गर्छु होला हिँड्ने बेलामा यो संवाददातासँग उषाले भनिन् । उनीसँगको भएका कुराकानी यस्तो थियो ः
० तपाईंहरु कहाँको थारु ?
- सर्लाहीमा जन्मे पनि काठमाडौंमै हुर्केका हौं ।
० किन त्यस्तो भयो  ?
- बुबा मालअड्डाका हाकिम हुनुहुन्थ्यो । बुबा जागिरको सिलसिलामा सर्लाहीमा भएका बेला जन्में । काठमाडौंको स्थायी बासिन्दा भएकाले यतै हुर्किएँ ।
० बुबाको नाम ?
- अमृतप्रसाद खाँ
० खाँ कस्तो थारु हुन् ?
- बुबाभन्दा चार पुस्ताअघि पाएको टाइटल हो यो । यो टाइटल लेख्ने हाम्रो बुबामात्र हुनुहुन्छ । अरुले लेख्न छाडिसके ।
० तपाईं र बुबाले चाहिँ किन लेखिरहनुभएको ?
- पुर्खाको निशानी भएकाले लेखिरहेका हौं ।
० परिवारमा कति सदस्य ?
- तीन दाजुभाइ तीन दिदीबहिनी ।
० शिक्षित परिवार भए पनि धेरै हुनुहुँदो रहेछ  ?
- हो यसबारे हामीले बुबालाई प्रश्न गर् यौं । बुबालाई हजुरबुबाले आदेश दिनुभएको थियो अरे सन्तान जन्माउन बन्द गर्ने होइन म रेखदेख गर्छु । हाम्रो धेरै सन्तान भए अरुले थिचोमिचो गर्दैन भनेर हजुरबुबाले यस्तो आदेश दिनुभएको अरे !
० तपाईं कुन बहिनी ?
- माइली ।
० कहाँ पढ्नुभयो  ?
- महेन्द्र भवन कन्या स्कुल र मीनभवनबाट व्यवस्थापन विषयमा स्नातक गरें ।
० भाइहरुले कहाँ पढें ?
- सिद्धार्थ वनस्थलीमा ।
० उच्चशिक्षा हासिल गर्न पाउनुभएन छ नि ?
- पढ्ने चाहना हुँदाहुँदै व्यावहारिक कारणले पढाइ अघि बढ्न सकेन ।
० विवाह भएर हो ?
- त्यो पनि हो । श्रीमान् राजनीतिमा लागेपछि घर हेर्नुपर् यो ।
० पे्रम विवाह हो ?
- उहाँले भित्रभित्रै मन पराउनुभएको रहेछ । बुबासँग मलाई माग्नुभएछ । पढ्ने इच्छा हुँदाहुँदै बुबाको आज्ञा पालना गर्दै विवाह गरें ।
० बुबाले के भनेर कन्भिन्स गर्नुभयो ?
- चुरोट रक्सी खाँदैन डबल डिग्री गरेको छ एउटा गोरो केटोको अफर आएको छ के गर्छौ भनेर सोध्नुभएको थियो ।
० तपाईंले के उत्तर दिनुभयो ?
- आमाले धेरै कर गर्नुभयो ।
० उहाँलाई पहिलोपटक कहाँ देख्नुभयो  ?
- उहाँ हाम्रो घरमा आइरहनुहुन्थ्यो तर मैले याद गरेकी रहेनछु । घरमा आएका पाहुनापातलाई स्वागत सत्कार गर्दा नै उहाँले देख्नुभएको रहेछ ।
० विवाहपछि के भन्नुभयो  ?
- मैले नै भने म यस्ती काली कसरी मन पराउनुभयो
० के भन्नुभयो ?
- तिम्रो निश्चल व्यवहारले म प्रभावित भएँ । अरुले फुस्काउलान् भनेर तिम्रो हात मागेको हुँ भन्नुभयो ।
० त्यसबेला उहाँ के गर्नुहुन्थ्यो  ?
- जनमाचमा पत्रकार हुनुहुन्थ्यो ।
० हनिमुन जानुभयो ?
- हाम्रो थारु संस्कारमा हुनिमुन हुँदन ।
० हनिमुन भन्ने थाहा थियो  ?
- विवाहलगत्तै श्रीमान्को माया पाउनु मीठो खानु घुम्नु अर्थात् रिल्याक्स गर्नु हो ।
० अनि त्यो अवसर पाउनु भएन ?
- यी सबै हाम्रो घरमै भयो ।
० छोराछोरी ?
- दुई छोरी छन् । एउटी प्लस टु गर्दैछिन् भने अर्की पाँचमा पढ्दैछिन् ।
० छोरीको उमेरमा लामो अन्तर रहेछ नि ?
- एउटै सन्तानमा चित्त बुझाउने योजना थियो । संयोगले नौ वर्षपछि अर्की छोरी पनि जन्मी ।
० छोराको अपेक्षा राख्नुभएको थियो होला नि ?
- हामीलाई त्यो लालच थिएन तर गाउँघर छरछिमेक र इष्टमित्रले त्यो अपेक्षा राख्दा रहेछन् ।
० छोरीहरु के भन्छन् ?
- पढ्दैछन् । उनीहरुले टिप्पणी गर्नेबेला भएको छैन ।
० बुबा-आमाप्रति उनीहरुको टिप्पणी ?
- गोरो बुबा र काली आमाको संयोग कसरी भयो भनेर सोध्छन् ।
० श्रीमान्बारे तपाईंको टिप्पणी ?
- सबै कुरा राम्रो एउटा कुरा नराम्रो ।
० के कुरा ?
- छिटो रिसाउने ।
० हातपात पनि गर्नुहुन्छ ?
- हातपात गर्ने रिस होइन उहाँको मुखले मात्र रिसाउने हो । पे्रसरको बिरामीजस्तो झनक्कै रिसाउने र एकक्षणपछि फकाउने गर्नुहुन्छ ।
० के कुरा मनपर्छ ?
- लगनशील र परिश्रमी हुनुहुन्छ । बढी अध्ययनशील पनि हुनुहुन्छ । तर शरीरलाई आरामै नदिई अध्ययन गरेको मलाई मन पर्दैन ।
० के खान मन पराउनुहुन्छ ?
- जुनसुकै खाना मीठो मानेर खानुहुन्छ । तर खुसा्रनी अलि बढी खानुहुन्छ ।
० किन होला ?
- खुसा्रनी खाए दिमाग तेज हुन्छ बिसे्रको कुरा सम्झिन्छ अरे !
० हो त ?
- मलाई त्यस्तो लाग्दैन बरु नुन चाहिँ बन्दै गरिदिएकी छु ।
० किन नि ?
- पे्रसर कम होस् भनेर ।
० थारु परिकार पकाउन आउँछ ?
- हामी प्रायः थारु परिकार नै खान्छौं ।
० के के हुन्छ ?
- चिचिरा भात बगिया तेली रोटी तरुवा ।
० थारु महिलाबारे के थाहा छ ?
- यसबारे म कमजोर छु । काठमाडौंमा हुर्केकाले साथीभाइ इष्टमित्र गैरथारु भएकाले यस विषयमा म कमजोर भएकी हुँ । तर जान्न उत्सुक छु प्रयास गर्दैछु ।
० चाडवाड ?
- थारु पर्वलगायत अन्य चाडपर्व पनि मनाउने गरेका छौं । आमाबाट जातीय संस्कार सिक्न पाएनौं । वातावरणीय अतिक्रमणले यस्तो परिस्थिति सिर्जना भएको हो । तर गाउँघरमा गएर भए पनि म सिक्ने प्रयास गर्दैछु ।
० गाउँ कहाँ हो नि ?
- रौटहट लक्ष्मणीय गाविस पर्छ ।
० व्यवसाय ?
- खेतीपाती नै हो ।
० गाउँमा एडजस्ट हुन नसकेर सहरमा बस्नुभएको हो  ?
- होइन सन्तानको उज्ज्वल भविष्यका लागि । घरमा बुबा समाजकै भद्रभलामी हुनुहुन्छ । १७ वर्ष त प्रधानपाच चलाउनुभएको थियो । आपुू नसक्ने भएपछि उक्त पद अरुलाई हस्तान्तरण गर्नुभएको थियो ।
० अबका योजना  ?
- अध्ययनलाई निरन्तरता दिन्छु सँगै थाती रहेको कामलाई अघि बढाउँछु । विशेषतः श्रीमान्लाई सहयोग गर्नु पनि मेरो दायित्व हो ।
० त्यसोभए श्रीमान्का परिचयबाट तपाईं चिनिने हुनुभयो  ?
- मेरो आपुनै छुट्टै परिचय छ । उहाँको नाम जोडिरहनुपर्ने आवश्यकता छैन । शिक्षा समाजसेवा र महिला उत्थानमा काम गरेर परिचय बनाउने प्रयास गर्दैछु ।
० अहिले के गर्दै हुनुहुन्छ  ?
- एउटा निजी स्कुलको व्यवस्थापन हेर्दैछु । त्यो हामीले संयुक्त लगानीमा खोलेका हौं ।