उपकुलपति बन्ने सपना बोकेका एक विद्वान् व्यक्ति—भिम प्रसाद वाग्ले—का लागि त्यो दिन सामान्य थिएन। उनको नाम फेरि एकपटक विश्वविद्यालयको उपकुलपति पदका लागि सिफारिस भएको थियो। विगतमा पनि धेरै पटक छनौट समितिले उनको योग्यतालाई सम्मान गर्दै नाम अगाडि सारेको थियो। उनी सधैं ती समितिप्रति कृतज्ञ थिए। तर उनलाई थाहा थिएन—योग्यता मात्रले उपकुलपति बन्न पुग्दैन रहेछ।

करिब एक दशकअघि, एउटा विश्वविद्यालयको उपकुलपति सिफारिस सूचीमा उनको नाम परेपछि घटनाहरू अनौठो मोडमा अघि बढ्न थाले। विभिन्न राजनीतिक दलका कार्यकर्ताहरूको फोनको वर्षा हुन थाल्यो। “विश्वविद्यालयको विषयमा छलफल गर्न चाहन्छौं” भन्ने बहानामा उनलाई भेटघाटका निम्तो आउन थाले।

एक दिन भेट्ने समय तय भयो—बालुवाटार नेपाल हाउस। त्यहाँ पुग्दा उनले देखे—कार्यकर्ताहरूको भीड, छुट्टाछुट्टै टेबल, र शक्ति केन्द्रित हुने अनौठो माहोल। उनलाई छुट्टै टेबलमा बसालियो, ७–८ जना कार्यकर्ताले स्वागत गरे।

तर त्यो स्वागतमा केही असहजता थियो। एक जना केन्द्रीय सदस्य उनलाई देख्ने बित्तिकै बाहिरिए—सायद चिनजानका कारण। केही बेरपछि वास्तविक खेल सुरु भयो।

“फलानाले २ करोड दिने भयो, तपाईं कति दिने?”

यो वाक्यले उनलाई झस्कायो। उनी छाँगाबाट खसेजस्तै भए। उपकुलपति बन्ने प्रक्रिया यति महँगो ‘सौदा’ हुन सक्छ भन्ने उनले कल्पना पनि गरेका थिएनन्।

उनीहरू उत्तरको प्रतीक्षामा थिए। उनले एक गिलास जुस पिए, तर मनभित्र तुफान चलिरहेको थियो। अन्ततः उनी उठे—
“म उपकुलपति पद किन्न सक्दिन। मेरो नैतिकताले यो स्वीकार्दैन। यो कुरा तपाईंहरूको पार्टी प्रमुखलाई भनिदिनुहोला।”

उनले थपे—
“यदि मसँग त्यति रकम हुन्थ्यो भने, म एउटा शैक्षिक केन्द्र खोल्थें र गरिब विद्यार्थीको शिक्षामा खर्च गर्थें।”

त्यसपछि उनले शान्त रूपमा बिल तिरे—रू. २३४०—र त्यहाँबाट बाहिरिए।

तर कथा यतिमै सकिएन। भोलिपल्ट अर्को दलबाट फोन आयो—
“हामी तपाईंलाई उपकुलपति बनाउँछौं, यदि सहयोग गर्नुभयो भने।”

“कस्तो सहयोग?”

उत्तर आयो—
“हाम्रो दलका केही कार्यकर्तालाई जागिर दिने लिखित ग्यारेन्टी, र एउटा मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन।”

यसपटक पनि उनको उत्तर स्पष्ट थियो—
“त्यो वचन दिन सक्दिन। उपकुलपति नभए पनि मलाई फरक पर्दैन।”

त्यसपछि उनले एउटा कटु सत्य बुझे—
उपकुलपति बन्न या त राजनीतिक दलको भरिया हुनुपर्छ, या ब्रिफकेस बोकेर हिँड्नुपर्छ।

यी दुवै ‘योग्यता’ उनीसँग थिएनन्। त्यसैले उनी उपकुलपति बन्न सकेनन्।

तर समयसँगै उनले महसुस गरे—त्यो असफलता नै उनको सबैभन्दा ठूलो सफलता रहेछ। आजसम्म उनी समाजमा शिर ठाडो पारेर हिँड्न सकेका छन्।

आजको परिवेश फरक हुँदैछ। उनले आशा व्यक्त गर्छन्—अब न कसैले दलको भरिया बन्नुपर्नेछ, न ब्रिफकेस बोक्नुपर्नेछ। अब योग्यताले न्याय पाउनेछ।

त्यसैले उनी सबै योग्य, सक्षम र इमानदार विद्वान्हरूलाई आग्रह गर्छन्—
“निर्धक्क भएर आवेदन दिनुहोस्।”

उनको कथा केवल व्यक्तिगत पीडा होइन, प्रणालीको ऐना हो।
र सन्देश स्पष्ट छ—
योग्यता कहिल्यै हार्दैन, यदि समाजले त्यसलाई जित्न दिन्छ भने।
Source: FB